Kinh Dịch xem chơi, yêu tính sáng yêu hơn châu báu.
Sách Nhàn đọc giấu, trọng lòng rồi trọng nữa hoàng kim...
Trần Nhân Tông
Người ơi con đến đây tìm Non thiêng Yên Tử như tranh họa đồ Núi cao trùng điệp nhấp nhô Trời xuân bảng lãng chuông chùa Hoa Yên Thầy còn dạo bước cõi tiên Con ươm mầm sống xanh thêm ruộng vườn Mang cây lộc trúc về Nam Ken dày phên giậu ở miền xa xôi Cư trần lạc đạo, Người ơi Tùy duyên vui đạo sống đời thung dung Hành trang Thượng sĩ Tuệ Trung Kỳ Lân thiền viện cành vươn ra ngoài An Kỳ Sinh trấn giữa trời Thơ Thiền lưu dấu muôn đời nước non ...
Nhà mình gần ngã ba sông Rào Nan, chợ Mới, nguồn Son, Quảng Bình Linh Giang sông núi hữu tình Nơi đây cha mẹ sinh thành ra con
Chèo thuyền cho khuất bến Son Để con khỏi chộ nước non thêm buồn Câu ru quặn thắt đời con Mẹ cha mất sớm, con còn trẻ thơ
Ra đi từ bấy đến chừ Lặn trong sương khói bến đò sông quê Ngày xuân giữ vẹn lời thề Non sông mở cõi, tụ về trời Nam.
For Smyrni by Stamatis Spanoudakis
Riverhometown Hoang Kim
Learning the attitude of water that goes like the river
My house is near a confluence Rao Nan, Cho Moi, Nguon Son, Quang Binh Linh River charming Mountain River The place where I was born.
"Rowing far away the SON wharf Not to see our village that makes me sadder " Lullaby makes me heart- rending My parents died early when I was a baby.
Leaving our village since then Diving in smog from the wharf of our river Keeping full oath in Spring days When the country unify, we’ll live together in the South
English translation by Ngocphuong Nam
LINH RIVER Hoang Kim Learning the attitude of water that goes like the river
By confluence sited is my home Rao Nam, Cho Moi, Nguon Son, Quang Binh Linh river of charming That is place releasing a person
Rowing out of the Son Let is the upset not involved in my mind Such a sad lunlaby Parents is dead left five child barren
Leaving home since then Smog of wharf is driven my life When Vietnam unified The South chosen the homeland to live.
Ai cũng có một dòng sông quê hương, dòng sông tuổi thơ đong đầy kỹ niệm, với Tế Hanh đó là Nhớ con sông quê hương, với Anh Thơ, Ngọc Lan những giọng ca vàng sống mãi với thới gian đó là khúc hát sông quê nhớ về dòng sông quê hương thao thiết chảy, với tôi đó là Linh Giang dòng sông quê hương ... Nhà mình gần ngã ba sông Rào Nan, chợ Mới, nguồn Son, Quảng Bình
“LINH GIANG” LÀ SÔNG NÀO ? Bulukhin (Nguyễn Quốc Toàn) Đang
Chưa biết viết gì lên blog thì báo Quảng Bình có thư gửi Bu mời viết
báo xuân và báo tết. Xong được một bài Bu post lên multi mời các bạn
đọc chơi và nếu có có lời góp ý chỉ bảo thì Bu tui cảm ơn lắm Đã
từ lâu, người dân Quảng Bình và những ai quan tâm đến sử ký, địa lý
nước nhà, đều nghĩ rằng sông Gianh trước đây có tên là Linh Giang.
Nhưng mới đây, tạp chí Xưa & Nay – Hội khoa học Lịch sử Việt Nam
số 341 tháng 10 năm 2009 đăng bài viết của ông Tôn Thất Thọ có tựa
đề “LINH GIANG” LÀ SÔNG NÀO? Ông dẫn ra các tư liệu lịch sử có đề
cập đến tên Linh Giang, rồi chọn lấy tư liệu nào có niên đại cổ nhất để
kết luận Linh Giang là tên cũ của sông Hương Thừa Thiên Huế, chứ không
phải tên cũ của sông Gianh ở Quảng Bình. Tóm tắt bài viết của ông Thọ
như sau: 1-
Đại Nam nhất thống chí (ĐNNTC) được biên soạn trước năm Tự Đức 29
(1875) viết: “Sông Linh Giang (sông Gianh): ở cách huyện Bình Chính 3
dặm về phía nam, bờ bắc thuộc huyện Bình Chính, bờ nam thuộc huyện Bố
Trạch, lại có tên là sông Thanh Hà (ĐNNTC, T.2, sđd, tr40). Như thế thì
ĐNNTC được biên soạn vào thời điểm sớm nhất cách nay cũng đã 134 năm. 2-
Dư địa chí do ông Nguyễn Trãi soạn năm 1434 có đoạn viết: “Hải cập
Vân, Linh Duy, Thuận Hóa. Hải, Nam Hải dã. Ải, sơn dã. Linh, thủy danh.
Thuận Hóa, cổ Việt Thường bộ” (dịch: Bể cùng núi Vân, sông Linh là ở
Thuận Hóa – Bể là bể Nam Hải. Vân là Ải Sơn. Linh là tên sông. Thuận Hóa
xưa là bộ Việt Thường) 3-
Ô Châu cận lục do Ông Dương Văn An nhuận sắc năm 1553 đã chép rất rõ
ràng về tên gọi sông Linh Giang: “Sông Linh Giang . Sông do hai nguồn
Kim Trà và Đan Điền chảy vào, rộng sâu vô cùng, khúc uốn quanh co rất
hữu tình. Phía tây nam có đền thờ Tứ Vị và trạm dịch Địa Linh. Phía đông
bắc có chùa Sùng Hóa và bia Hoằng Phúc. Các nha môn như hiến ty, huyện
đường, chưởng vệ đều đặt ven hai bên sông” (ÔCCL, Sđd, tr.24). Đền
chùa danh lam: Chùa Sùng Hóa. Chùa ở xã Lại Ân huyện Tư Vinh trước có
sông Linh Giang bao bọc, sau có đầm lớn vòng quanh, phía nam có sông
Hòa Tài, phía bắc có bia Sùng Phúc….đây là ngôi chùa nổi tiếng ở Hóa
Châu (ÔCCL tr.78) 4-
Phủ Biên tạp lục do ông Lê Quý Đôn soạn năm 1776 đã chép: “Sông cái
Đan Điền nguồn ở rất xa, bờ nam bờ bắc sông đều có dân cư, thành lớn
Thuận Hóa ở về hạ lưu. Huyện Kim Trà ở ngả. Ba sông Kim Trà …” (PBTL,
Sđd, tr.96) … “Từ bến các xã phường Lộc Điền Lũ Đăng đi thuyền theo
sông Đại Linh là phía hữu sông, Đại Linh tức sông Gianh , qua hai xã
Vân Lôi, La Hà, đến ngả ba là chỗ sông Gianh và sông Son gặp nhau”
(PBTL, Sđd, tr.101)
5-
Để xác định thêm một lần nữa vị trí chùa Sùng Hóa, tác giả viết: “Về
vị trí chùa Sùng Hóa, sách Đại Nam nhất thống chí, T.1, quyển 2 phủ
Thừa Thiên chép: “ở xã Triêm An huyện Phú Lộc. Năm nhâm dần bản triều
Thái tổ thứ 45 thuyền ngự qua xã này nhận thấy phía đông bắc bờ sông
cây cối xanh tươi, chim đàn lượn đỗ, lấy làm thích, bèn dừng thuyền
ngắm cảnh, thấy có di tích chùa cổ, sai sữa chữa lại và cho tên hiện
nay. Nay không biết chỗ nào” (ĐNNTC, T.1 Sđd, tr.183). Sau khi dẫn ra
các tư liệu trên, ông Thọ kết luận “Qua các địa danh và vị trí địa lý
đã dẫn chứng trong các tư liệu có trước khi ĐNNTC ra đời (mà cụ thể là Ô
Châu cận lục), như KimTrà, Đan Điền huyện Tư Vinh …ta thấy rằng Linh
Giang là tên gọi chỉ con sông Hương ở Thừa Thiên – Huế chứ không phải
là sông Gianh như các sử thần nhà Nguyễn đã chép!”
*
* *
Người
viết bài này đã đối chiếu những tư liệu mà ông Thọ trích dẫn và thấy
rằng ông dẫn đúng như những gì mà sách in ra. Tuy nhiên cùng một sự việc
mà tư liệu này ghi khác tư liệu kia, lại được tác giả dẫn ra cùng một
lúc làm người đọc rối rắm khó hiểu, dẫn đến sức thuyết phục bài viết
giảm đi. Chẳng hạn ở mục 3, sách Ô Châu cận lục khẳng định “Chùa Sùng
Hóa ở xã Lại Ân huyện Tư Vinh trước có sông Linh Giang bao bọc, sau có
đầm lớn vòng quanh”, nhưng đến mục 5 tác giả lại trích ĐNNTC bảo rằng
Chùa Sùng Hóa “ở xã Triêm An huyện Phú Lộc”. Ai cũng biết sông Hương
được tính từ ngả ba Bằng Lãng, nơi gặp nhau của nguồn Tả Trạch và nguồn
Hữu Trạch cho đến cửa biển Thuận An dài 33 km làm sao mà chảy qua địa
phận huyên Phú Lộc được. Cũng ở mục 3, ông Dương Văn An viết trong Ô
Châu cận lục: “Phía tây nam (sông Linh Giang) có đền thờ Tứ Vị và trạm dịch Địa Linh. Phía đông bắc (sông Linh Giang)
có chùa Sùng Hóa và bia Hoằng Phúc”. Như vậy, tên chùa Sùng Hóa có từ
thời nhà Mạc, nhưng đến mục 5 thì tên chùa Sùng Hóa lại do “…Bản triều
Thái tổ thứ 45 thuyền ngự qua xã này nhận thấy phía đông bắc bờ sông
cây cối xanh tươi, chim đàn lượn đỗ, lấy làm thích, bèn dừng thuyền
ngắm cảnh, thấy có di tích chùa cổ, sai sửa chữa lại và cho tên hiện
nay”. Vậy thì tên chùa Sùng hóa do bản triều Thái tổ thứ 45 đặt ra hay
đã có từ thời nhà Mạc. Và cứ theo ông Lê Quý Đôn (mục 5) nói rằng sông
Đại Linh là sông Gianh. Chữ nôm: “sông” trước hai chữ “Đại Linh” là
cách nói nửa nôm nữa Hán, vậy nếu nói thuần túy theo từ Hán Việt thì
sông Đại Linh chính là Đại Linh Giang. “Đại” ở đây là tính từ chỉ sự
lớn, còn Linh Giang là danh từ chỉ tên sông. Đương nhiên lớn để so
sánh với nhỏ, vậy xin dẫn ra đây vài số liệu nói về quy mô giữa sông
Gianh và sông Hương. - Chiều dài: Sông Gianh 160 km, sông Hương 30 km - Lưu lượng trung bình: Sông Gianh 252 m3/s, sông Hương 179m3/s - Diện tích lưu vực: Sông Gianh 4.680 km2, sông Hương 713 km2
Cũng
cần nói thêm, từ Gianh không có nghĩa, nó chỉ là phương ngữ của người
miền bắc chỉ cây cỏ tranh, trong thành ngữ “nhà gianh vách đất”. Tôi
tin là người Quảng Bình từ xa xưa không dùng từ Gianh vô nghĩa đặt cho
tên sông, mà do biến thể của một từ nào đó chẳng hạn từ ranh trong
“ranh giới” thời Trịnh Nguyễn phân tranh, hoặc từ “Giang” trong Đại
Linh Giang như đã nói.
Và
cứ cho là sông Hương đã từng có tên là Linh Giang thì việc trùng tên
giữa hai con sông cũng không có gì lạ. Ở Việt Nam ta việc trùng địa
danh khá nhiều: Chẳng hạn Thừa Thiên – Huế có phá Hạc Hải thì huyện
Quảng Ninh của Quảng Bình cũng có đầm Hạc Hải. Quảng Bình có sông Nhật
Lệ thì ở Hà Tĩnh cũng có núi Nhật Lệ ở địa phận hai xã Ngụy Dương và
Đại Nại (ĐNNTC . tập 2, tr. 90, nxb Thuận Hóa 1992). Vậy thì có hai
sông Linh Giang, một lớn ở Quảng Bình và một nhỏ ở Thừa Thiên Huế cũng
là chuyện thường. Người viết bài này cho rằng các sử quan của Quốc sử
quán triều Nguyễn khi viết Đại Nam nhất thống chí không thể không tham
bác các sách Ô Châu cận lục, Dư địa chí, Phủ biên tạp lục. Thậm chí họ
còn tham bác cả Tấn thư Châu quận chí mà học giả Đào Duy Anh trích ra
trong “Đất nước Việt Nam qua các đời” (nxb Thuận Hóa 1994). Ở trang 80
sách này viết: “Tấn thư Châu quận chí nói rằng năm Thái Khang thứ 10
chia quận Tây Quyển mà lập huyện Thọ Linh, sông Thọ Linh là sông Linh
Giang”. Thái Khang thứ 10 là năm 290 đời vua
Vũ
Đế thời Tây Tấn cách nay khoảng 1719 năm. Ngày nay huyện Thọ Linh
không còn nữa nhưng Thọ Linh vẫn là tên của một thôn thuộc xã Quảng
Sơn, huyện Quảng Trạch, Quảng Bình. Hai chữ Thọ Linh minh chứng cho
lời ghi của Tấn thư Châu quận chí như đã trích dẫn. Vậy, Phủ
biên tạp lục gọi sông Gianh là sông Đại Linh, tức là Đại Linh Giang,
dân chúng nói gọn hơn: Linh Giang, hoàn toàn phù hợp với Đại Nam nhất
thống chỉ của Quốc sử quán triều Nguyễn vậy.
Đầu xuân họp mặt đồng hương Quảng Bình quê mẹ yêu thương ân tình
“TÔI SAY ngãi, tôi say tình Tôi say tình nghĩa Quảng Bình từ lâu” (1)
“Năm nào mình cũng gặp nhau Để lưu luyến hát một câu ân tình Quê ta QUÊ MẸ QUẢNG BÌNH (2) Chang chang cồn cát Bảo Ninh vời vời” “Em từ quê mẹ vào đây Lặng nghe EM HÁT (3) mê say lòng người Hát hay - em đẹp nụ cười Mà sao dịu ngọt những lời em ca”
“Dẫu cho sống chốn phồn hoa Đừng quên KHOAI SẮN QUÊ NHÀ (4) lớn lên”
Thơ xuân của bác Đăng Trình
Dạt dào tình nghĩa QUẢNG BÌNH QUÊ TÔI (5) Quê tôi tên gọi Quảng Bình Đầu Mâu, Hạc Hải nặng tình biết bao Sông Gianh chia cắt năm nào Lũy Thầy, Đồng Hới chiến hào bao quanh Uy nghi một thuở vang danh Lý Hòa, Nhật Lệ sông xanh núi ngàn Phong Nha, Thạch Động, Đèo Ngang Ba Đồn, Thuận Lý, Sông Ròn, Cảnh Dương Hải trình thuận nẽo thông thương Vào Nam ra Bắc thuận đường bán buôn Trường Dục, Long Đại xuôi nguồn Xuân Bồ chiến thắng vang đồn tiếng xa Cánh đồng Lệ Thủy bao la Vàng tươi bông lúa Xuân Hòa mít thơm Mỹ Đức dòng nước Kiên Giang Đại Phong, An Xá hai làng nổi danh Xa xa từng lũy tre xanh Ruộng đồng bát ngát bên nhành lúa thơm Bình minh soi ánh nắng hồng Đẹp thôn vui xóm ấm lòng tình quê Chiều vàng rọi xuống bờ đê Thênh thang mục tử đề huề lưng trâu Quê hương nghĩa nặng tình sâu Tha hương vẫn nhớ ngàn câu ân tình Vấn vương ơi quê Quảng Bình ”
Nguyễn Hoài Nhơn góp một chùm thơ hay ĐÔI LỜI VỚI SÔNG ĐỒNG NAI (6) Tập thơ “Tự biết” nối lời yêu thương Nói gì với sông Đồng Nai Mà lòng thắc thỏm giữa hai đợt triều Nói gì cho thỏa thương yêu Để cù lao Phố mỗi chiều đứng trông
Vắng em tôi nhớ tôi mong Lục bình pha mực giữa dòng lơ mơ Ngày tôi chưa biết làm thơ Tóc em đã bím chấm bờ vai thon Biên Hòa hương bưởi ngát thơm Níu chân tôi ở cuối vườn sớm mai Bồn chồn con sóng Đồng Nai Vỗ vào giấc ngủ tôi hoài chưa tan Vệt phù sa cháy nồng nàn Hay là ruột đất bazan đượm màu Trái cây chín đỏ cù lao Đợi người về hái mời nhau thực lòng Gặp em ở cuối dòng sông Câu thơ tôi hóa cánh đồng vàng mơ Thương nhau tháng đợi năm chờ Câu thơ kết mật bây giờ… vấn vương Nói gì cho thỏa yêu thương Mắt em in dáng quê hương đậm đà Đồng Nai ơi mãi thiết tha Tôi xin làm hạt phù sa dâng người
Thơ xuân tôi tặng cho đời Còn tôi THẰNG NHÓC (7) tôi mời tặng tôi Quê xa níu lại hình hài Đêm thiêng rục rịch phút hồi sinh con (8) “Gắng chút con trai muộn mằn qua cơ cực Cha đã già trước tuổi cả chục năm Mong con lớn như cây, con lớn như cục đất Cha cứ thế ước ao, mẹ cứ thế mừng thầm! Con ôm cổ cha, con dụi đầu vào ngực mẹ Thằng cu con non nớt nhất nhà ta Con chùn chụt mút tay như mút kẹo Bản năng gốc mà con, bản năng gốc ấy mà … Con là khúc gậy cha vin lúc tắt nắng Lập cập chân đi, uể oải đốt lưng còng Nhập nhoạng ngõ trâu, bão về, đêm rét muộn Con là cây đời lực lưỡng trước gió giông Cha chẳng dám nghĩ gì nhiều con trai ạ ! Đỉnh núi cao kia, biển lớn ngoài xa Con hãy tập tểnh bước chân mình từ bậc thềm nhà thứ nhất Và tự ngẫng cao đầu lên … thế giới sẽ mở ra” Đất nước nghìn năm mở lối về Nam Vời vợi một PHƯƠNG TRỜI THƯƠNG NHỚ (9) Chốn đất thiêng chim phượng hoàng làm tổ Dâng trái thơm quả ngọt cho đời “Em đã đọc nhiều gương sáng danh nhân Hãy biết nhục biết hèn mà lập chí THẮP ĐÈN LÊN ĐI EM (10), ngọn đèn dầu bền bỉ Sáng giữa đời lấp lánh một niềm tin…” “Xuân đến ước về quê thăm Bác Nghĩa tình quê mới NHỚ QUÊ (11) xa Bâng khuâng nhìn nước Linh Giang chảy Sương khói Đèo Ngang gợi nhớ nhà” Hoàng Kim Trích dẫn và giới thiệu một số bài thơ xuân được góp nhặt tình cờ trong tiệc rượu họp mặt đồng hương Quảng Bình tại Đồng Naichủ nhật ngày 28 tháng 2 năm 2010 do Ban Liên Lạc Hội Đồng Hương Quảng Bình tổ chức. Trưởng ban liên lạc là bác sĩ, thầy thuốc nhân dân Từ Thanh Chương. Nội dung gồm: 1) Tôi say của Nguyễn Quốc Thái 01687748902; 2) Quê mẹ Quảng Bình của Hoàng Văn Thành 0913941058; 3) Em hát của Đỗ Xuân Hòa 0908851106; 4) Khoai sắn quê nhà và 5) Quảng Bình quê tôi của Đăng Trình 01684723972; 6) Đôi lời với sông Đồng Nai; 7) Thằng nhóc 8) Đêm vượt cạn của Nguyễn Hoài Nhơn; 9) Phương trời thương nhớ (trích); 10) Thắp đèn lên đi em (trích); Nhớ quê của Hoàng Kim
Tỉnh thức giữa đêm thiêng Yên Tử Để thấm hiểu đức Nhân Tông Ta thành tâm đi bộ Lên tận đỉnh chùa Đồng * Tâm sáng Ức Trai trong tựa ngọc "Yên sơn sơn thượng tối cao phong Tài ngũ canh sơ nhật chính hồng Vũ trụ nhãn cùng thương hải ngoại Tiếu đàm nhân tại bích vân trung Ủng môn ngọc sóc sâm thiên mẫu Quải ngọc châu lưu lạc bán không Nhân miếu đương niên di tích tại Bạch hào quang lý đổ trùng đồng"
Non thiêng Yên Tử đỉnh kỳ phong Trời mới ban mai đã rạng hồng Vũ trụ mắt soi ngoài biển cả Nói cười lồng lộng giữa không trung Giáo trúc quanh chùa giăng nghìn mẫu Cỏ cây chen đá rũ tầng không Nhân Tông bảo tháp còn lưu dấu Mắt sáng hào quang tỏa ánh đồng * Non thiêng Yên Tử Nghìn năm Thăng Long , Đông Đô, Hà Nôi Bảy trăm năm đức Nhân Tông Non sông bao cảnh đổi Kế sách một chữ Đồng Lồng lộng gương trời buổi sớm Trong ngần, thăm thẳm, mênh mông ....
Hoàng Kim
_________
TRẦN NHÂN TÔNG SỰ NGHIỆP VÀ TÁC PHẨM
1. SỰ NGHIỆP
Trần Nhân Tông (1258-1308) là một trong những vị vua anh minh nhất của lịch sử Việt Nam. Người tên thật là Trần Khâm, vua Trần thứ ba (sau vua cha Trần Thánh Tông và trước vua Trần Anh Tông). Với 50 năm cuộc đời, Trần Nhân Tông đã kịp làm được ít nhất năm việc lớn hiếm thấy và khó ai bì kịp ở mọi dân tộc và mọi thời đại:: 1) Minh quân lỗi lạc, làm vua 15 năm (1278 – 1293) trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến hai lần đánh thắng quân Nguyên Mông là đội quân xâm lược hùng mạnh nhất thời đó; 2) Tổ sư thiền phái Trúc Lâm và Thái Thượng Hoàng 15 năm (1294-1306), là vua Phật Việt Nam. 3) Nhà văn hóa và nhà thơ kiệt xuất với thắng tích Trúc Lâm Yên Tử và kiệt tác Trần Nhân Tông; 4) Người thầy chiến lược của sự nghiệp mở nước và thống nhất non sông Việt "vua tôi đồng lòng, toàn dân đồng sức", mở đất phương Nam bằng vương đạo, thuận thời, thuận người . 5) Nhà trị loạn kỳ tài đã hưng thịnh nhà Trần và cứu nguy cho nước Việt ở thời khắc quyết định, biến nguy thành an, biến những điều không thể thành có thể.
2. TÁC PHẨM
Cư trần lạc đạo phú Đại Lãm Thần Quang tự Đắc thú lâm tuyền thành đạo ca Đăng Bảo Đài sơn Đề Cổ Châu hương thôn tự Đề Phổ Minh tự thủy tạ Động Thiên hồ thượng Họa Kiều Nguyên Lãng vận Hữu cú vô cú Khuê oán Lạng Châu vãn cảnh Mai Nguyệt Nhị nguyệt thập nhất nhật dạ Quỹ Trương Hiển Khanh xuân bính Sơn phòng mạn hứng I II Sư đệ vấn đáp Tán Tuệ Trung thượng sĩ Tảo mai I II Tặng Bắc sứ Lý Tư Diễn Tây chinh đạo trung (tái chinh Ai Lao) Thiên Trường phủ Thiên Trường vãn vọng Tống Bắc sứ Lý Trọng Tân, Tiêu Phương Nhai Tống Bắc sứ Ma Hợp, Kiều Nguyên Lãng Trúc nô minh Tức sự I II Vũ Lâm thu vãn Xuân cảnh Xuân hiểu Xuân nhật yết Chiêu Lăng Xuân vãn
Non thiêng Yên Tử đỉnh kỳ phong Trời mới ban mai đã rạng hồng Vũ trụ mắt soi ngoài biển cả Nói cười lồng lộng giữa không trung Giáo trúc quanh nhà giăng vạn khoảnh Cỏ cây chen đá rũ tầng không Nhân Tông bảo tháp còn lưu dấu Mắt sáng hào quang tỏa ánh đồng
Đọc thơ em, tim tôi thắt lại
Lòng nghẹn ngào, nước mắt chảy rưng rưng
Nửa xót xa nhưng nửa lại vui mừng
Xót xa vì đời em còn thơ dại
Mới tuổi thơ mà cuộc đời đầy khổ ải
Mới biết cười đã phải sống mồ côi
Như chiếc thuyền giữa biển tự trôi
Như chiếc lá bay về nơi vô định
“Bụng đói” viết ra thơ em vịnh:
“Cơm ngày một bữa sắn trộn khoai
Có biết lòng ta bấy hỡi ai?
Vơi vơi lòng dạ, cồn cào bụng
Kể chi no đói, mặc ngày dài”
Phải!
Kể chi no đói mặc ngày dài
Rất tự hào là thơ em sung sức
Rất tự hào là em tôi đầy nghị lực
Đã hiển lộ mình qua “Cái chảo rang”
“Trung dũng ai bằng cái chảo rang
Lửa to mới biết sáp hay vàng
Xào nấu chiên kho đều vẹn cả
Chua cay mặn ngọt giữ an toàn
Ném tung chẳng vỡ như nồi đất
Quăng bừa xó bếp vẫn nằm ngang
Tốt đẹp đâu cần danh tiếng hão
Bạn cùng lửa đỏ, nóng chang chang”
Phải!
Lửa to mới biết sáp hay vàng!
Em hãy là vàng,
Mặc ai chọn sáp!
Tôi vui sướng cùng em
Yêu giấc “Ngủ đồng”
Hiên ngang khí phách:
“Sách truyền sướng nhất chức Quận công
Ta sướng khi ra ngủ giữa đồng
Lồng lộng trời hè muôn làn gió
Đêm thanh sao sang mát thu không
Nằm ngữa ung dung như khanh tướng
Lấy mấy vần thơ tỏ nỗi lòng
Tinh tú bao quanh hồn thời đại
Ngủ đồng khoan khoái ngắm gương trong”
Tôi biết chí em khi "Qua đèo Ngang”
Ung dung xướng họa với người anh hùng
Đã làm quân thù khiếp sợ:
“Ta đi qua đèo Ngang
Cũng gặp Người trèo qua núi hiểm
Đỉnh dốc chênh vênh
Xe mù bụi cuốn
Có lẽ thiên nhiên đã định bao giờ
Một dãy Hoành Sơn bát ngát trận đồ
Điệp điệp núi cao
Trùng trùng rừng thẳm.
Người thấy
Súng gác trời xanh
Gió lùa biển lớn
Nông dân rộn rịp đường vui
Thanh Quan nàng nhẽ có hay
Cảnh mới đã thay cảnh cũ.
Ta hay
Máu chồng đất đỏ
Mây cuốn dặm khơi
Nhân công giọt giọt mồ hôi
Hưng Đạo thầy ơi có biết
Người nay nối chí người xưa
Tới đây
Nước biếc non xanh
Biển rộng gió đùa khuấy nước
Đi nữa
Đèo sâu vực thẳm
Núi cao mây giỡn chọc trời
Nhớ thù nhà, luống thẹn làm trai
Thương dân nước, thà sinh phận gái
“Hoành Sơn cổ lũy”
Hỏi đâu dấu tích phân tranh?
Chỉ thấy non sông
Lốc cuốn, bốn phương sấm động.
Người vì việc nước ra đi
Ta muốn cứu dân nên thăm trận thế
Điều không hẹn mà xui gặp mặt
Vô danh lại gặp hữu danh
Cuộc đời dài ắt còn sẽ gặp nhau
Nay hội ngộ giữa đỉnh cao trời đất
Anh em ta ngự trên xe đạp
Còn Người thì lại đáp com măng
Đường xuyên sơn
Anh hùng gặp anh hùng
Nhìn sóng biển Đông
Như ao trời dưới núi.
Xin kính chào
Bậc anh hùng tiền bối
Ta ngưỡng mộ Người
Và tỏ chí với non sông
Mẹ hiền ơi!
Tổ Quốc ơi!
Xin tiếp bước anh hùng!”
Hãy cố lên em!
Noi gương danh nhân mà lập chí
Ta với em
Mình hãy kết thành đôi tri kỷ!
Đất Quảng Trạch này đâu kém Nam Dương
Tôi tự hào bài “Tỏ chí” của em:
"Quốc Tuấn ngày xưa chí vững bền
Thù nhà, nợ nước chẳng hề quên
Đến bữa quên ăn, đêm quên ngủ
Thương dân, yêu nước quyết báo đền
Văn hay thu phục muôn người Việt
Võ giỏi kinh hồn lũ tướng Nguyên
Mươi năm sau nữa ơi ông Tuấn
Nối chí ông, nay cháu tiến lên!”
Tôi thương mến em
Đã chịu khó luyện rèn
Biết HỌC LÀM NGƯỜI !
Học làm con hiếu thảo.
Mười lăm tuổi đã “Tập làm thầy giáo”
Vui gì hơn buổi đầu làm thầy giáo
Của lớp vở lòng đất mẹ yêu thương
Trưa nắng luyến các em cùng đến lớp
Giọng líu lo như chim hót ven đường.
Đứng trước các em tuổi nhỏ đáng yêu
Mà đã tưởng tới bao nhiêu người lớn
Nghe em đọc giọng thanh thanh dễ mến
Mà đã nghe đất nước xuyến xao mình!
Tổ Quốc đang chờ em phía trước.
Em ơi em, can đảm bước chân lên!
