DẠY VÀ HỌC. Nhân chuyện vui, một bạn hỏi tôi: “Văn hóa là gì?” Tôi trả lời: “Các cụ có định nghĩa rồi. Văn hóa là điều người ta còn nhớ khi người ta đã quên đi tất cả ”. Bạn tôi hỏi tiếp: ” Theo anh thì anh Thắng là người thế nào ? anh nhớ gì về anh Phan Chí Thắng?”. Tôi đáp không chút ngập ngừng : ” Theo mình, đó là một người rất hay, sâu sắc, tinh tế.” và xòe năm ngón tay nhớ năm bài viết gần đây của anh.
MỘT GIỜ DẠY HỌC CỦA KHỔNG TỬ
Phan Chí Thắng
Khổng tử thường đưa học trò đi các nơi du lịch sinh thái, vừa đi vừa dạy bằng cách trò chuyện với học trò. Các giáo án từ trên đưa xuống tỏ ra quá giáo điều và khô cứng nên ông không dùng. Mà ông cũng không bao giờ chuẩn bị giáo án. Ông phó mặc cho trí tuệ và cảm hứng dẫn dắt.
Vào một ngày đầu thu mát mẻ, ông đưa mấy người học trò ra vườn trúc. Những khóm trúc xanh nằm giữa bãi cỏ xanh. Xa xa có một cánh đồng lúa xanh non và một cô gái đẹp đang thăm đồng từ sớm.
Cầm chén rượu từ tay Tử Tư, người cháu duy nhất là môn đồ của ông, Khổng Tử thư thái ngắm nhìn cảnh đẹp thiên nhiên đang bày ra trước mắt. Mấy người học trò cung kính chắp tay đứng sau lưng ông.
Bỗng Khổng tử cất tiếng:
- Hôm nay ta muốn các con trả lời câu hỏi: “Cái gì sau lưng cô gái kia?”
Sau vài phút suy nghĩ, Tử Tư bước lên:
- Thưa thầy, sau lưng cô gái kia là một cánh đồng trách nhiệm. Mời thầy và các bạn nhìn ruộng sau lưng sẽ thấy họ có rất ít ngày thong thả mà quanh năm luôn bận rộn lo toan.
Khổng tử chiêu một ngụm rượu, vuốt râu khen Tử Tư:
- Con là người có tấm lòng nhân ái và biết thông cảm với nhân quần. Ta cho con 7 điểm.
Đến lượt Mạnh tử:
- Thưa thầy, sau lưng cô gái kia là không có gì ạ. Bản thân cô gái đã quá đẹp, không còn cái gì xung quanh có thể so sánh nổi với cô ta nữa. Ca dao có câu:
Trúc xinh trúc đứng đầu đình
Em xinh em đứng một mình cũng xinh
Khổng tử lại chiêu thêm một ngụm rượu, cười hiền hậu:
- Con có khả năng tư duy logic và là người tin vào Chân Thiện Mỹ. Ta cho con 7 điểm.
Đến lượt Tuân Tử:
- Thưa thầy, sau lưng cô gái kia là nhiều người chàng trai ạ. Đó là những người si mê chạy theo nàng.
Khổng tử cười lớn:
- Con nói đúng. Con biết đề cao sự thực tế và những khía cạnh vật chất trong tư tưởng Khổng Tử. Ta cho con 7 điểm.
Tất cả các con đều nói đúng nhưng chỉ mới đưa ra được một câu trả lời chưa khái quát, lại quá phức tạp và có vẻ chữ nghĩa quá!
Đám học trò im lặng chờ thầy đưa ra đáp án. Khổng tử uống nốt chén rượu, chậm rãi nói:
- Rất đơn giản: Ở ngay sau lưng của cô gái kia là cái khoá áo ngực. Hầu hết thời gian trong ngày người đàn bà mặc áo ngực? Ta hiểu các con muốn nói là có những lúc người đàn bà không mặc áo ngực. Những lúc đó thì chúng ta chỉ quan tâm đến phía trước của người đàn bà thôi. Ha ha!
Các môn đồ cúi đầu suy nghĩ. Thầy của họ thật sâu sắc. Thầy dạy cho họ biết bao giờ người ta cũng nhận thức thế giới khách quan như nó vốn có nhưng lại theo quyền lợi của ta.
(Riêng tôi khi đọc lại bài này lại tủm tỉm cười vì thực chất câu chuyện trào lộng và bản gốc bài viết của anh Thắng là ở bản này. Thế nhưng tôi nhìn ảnh cô gái đẹp cùng ảnh của ca sĩ Anh Thơ trên ruộng lúa vàng chợt liên tưởng đến bài hát "Đừng ví em là biển" và xin phép tác giả đổi đi một chút lời văn cho hợp với ngữ cảnh)
Đừng ví em là biển
(Nhạc Trần Thanh Tùng, lời Minh Thiện, trình bày Anh Thơ)
Và câu chuyện bài hát này cũng hay tương tự vậy. "Đừng ví em là biển" do nhà thơ , nhà giao Minh Thiện viết năm 1996 nhân cảm hứng của chuyến đi thăm vịnh Hạ Long của các thầy cô giáo dạy giỏi . Trong khi tham quan ông tặng các cô giáo một câu "Cô giáo như biển rộng, càng học càng mênh mông" Các cô giáo nói "đừng ví em là biển, em chỉ là em thôi". Từ những đối thoại này, nhà giáo nhà thơ Minh Thiện đã nhanh chóng thành bài thơ "Đừng ví em là biển" và Trần Thanh Tùng đã phổ nhạc thành bài ca được mọi người ưa thích
TỨ TUYỆT KHÔNG ĐỀ
Phan Chí Thắng
Không có rượu sao mà say đến thế
Giải Ngân Hà mờ tỏ bóng thời gian
Ta đã được một lần say lặng lẽ
Giữa cuộc đời tỉnh táo đến khôn ngoan.
TA NỢ
Phan Chí Thắng
Ta nợ mặt trời chiếc bóng dưới chân
Ta nợ đêm thu tiếng sáo trong ngần
Ta nợ mẹ già tháng năm tần tảo
Ta nợ vợ hiền một thời thanh xuân
Ta nợ cuộc đời cúi đầu tạ lỗi
Ta nợ quê hương núi thẫm ráng chiều
Ta nợ lòng mình những lần thất hẹn
Ta nợ cuộc tình khoá lễ cầu siêu
CÂY LỘC VÙNG THAY LÁ TỰ LÀM XUÂN
Phan Chí Thắng
Bão xa. Mưa dai. Bầu trời xa lạ
Hà nội mùa thu bỗng lạnh bất thần
Lá lộc vừng đua nhau rơi vàng úa
Anh cháy lòng ngơ ngác mất người thân
Trên những cành khô khan trần trụi
Những mầm non chợt hé mắt xanh ngần
Thêu lộc thắm giữa trời thu ám bụi
Cây lộc vừng thay lá tự làm xuân
Anh không thay được bàn tay đôi mắt
Nhưng hồng cầu anh thay mới từng giây
Lộc non xanh luôn chứa đầy lồng ngực
Cây tình mình mỗi lúc một xuân say
Ở ĐÂU?
Phan Chí Thắng
Ở đâu có một ngôi nhà bé
Cửa sổ đèn khuya bóng em ngồi
Giai điệu dân ca ngân nhè nhẹ
Tự tình dạ khúc gửi xa xôi
Ở đâu có một khuôn vườn lặng
Em nở dùm tôi những nụ hồng
Chim hót chào reo bình minh nắng
Sương mòn xao xuyến như mắt mong
Ở đâu có một trời thương nhớ
Em thấu dùm tôi nỗi cháy lòng
Ở đâu có một con thuyền nhỏ
Chở những vần thơ tôi sang sông
Nguồn Blog Phan Chí Thắng
Trở về trang chính
HOÀNG KIM
DẠY VÀ HỌC
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét